Interviews / Een interview met Ad Löbler

Een interview met Ad Löbler

Ook hoorspel in stereo

 

VARA-gids 2 december 1967.

 

Op twee december 1967 zond de VARA-radio het eerste* hoorspel in stereo uit. "Keizer Trajanus met de ezelsoren" heette het spel en de regie ervan was in de vaste hand van Ad Löbler, hoorspelregisseur in dienst van de VARA.

 

Een fragment uit: Keizer Trajanus met de ezelsoren.

 

Deze datum ligt alweer ver achter ons en daarom is het wellicht nuttig om eens te bekijken hoe het nu met het stereohoorspel staat. Welnu, er zijn gunstige berichten te melden. Met het stereohoorspel gaat het goed. En dat zou toen al een voor de hand liggende conclusie zijn geweest.

 

"Stereo" zegt Ad Löbler, "betekent weliswaar meer inspanning, maar het betekent vooral een verrijking van de mogelijkheden. En je moet je hoofd wel in het zand steken, om als vakman van die verrijking geen gebruik te maken. Je zou kunnen zeggen dat op het ogenblik acht van de tien hoorspelen die ik regisseer in stereo worden gemaakt en uitgezonden. En dat gaat dan toch wel de goede kant op."

 

Laten we voor we verder gaan wel even een paar dingen vaststellen. Stereohoorspelen bedoelen in het huidige radiobeleid geen hoorspelen te wezen, die uitsluitend stereo kunnen worden genoten. Stereo is nog altijd een verdieping van de mono, dat wil zeggen dat alle stereohoorspelen mono beluisterbaar moeten zijn. Daarom ook zijn stereohoorspelen geen aparte categorie.

 

De meeste hoorspelen worden door de auteurs als monohoorspelen geschreven, zou je kunnen zeggen en ze worden bij de uitvoering stereo gemaakt. Er zijn wel enkele schrijvers die als in stereo denken. Zij schrijven zulke brede draaiboeken, dat de stencilkamer er wat de oppervlakte betreft de grootste moeite mee heeft.

 

Een tweede punt: stereo betekent niet alleen dat je kunt horen wat links zit, wat rechts en in het midden. Stereo is dieptewerking. Bij goede stereo kun je personen en geluiden ook in de diepte thuisbrengen (veraf, dichtbij).

 

Voller beeld

Ad Löbler: "En ook als je dat niet kunt horen, omdat je geen stereo ontvangstmogelijkheden hebt, dan toch krijg je meer dan bij mono. Het "beeld" is voller. Stereo betekent absoluut ook een verbetering voor de monoluisteraars."

 

Zijn er bij het maken van stereohoorspelen speciale moeilijkheden? "Nou de technici hebben wel wat meer te doen. D'r zijn er verschillende, die zich erg voor stereo interesseren, maar ze krijgen er geen aparte opleiding voor. De liefde voor het vak, nietwaar, en dan nog wat feeling, dan gaat het erg goed.

 

Bij de acteurs treedt een speciaal effect in werking. Nu het belangrijk is geworden, waar ze zich ophouden tijdens het opnemen van een spel, komen ze los van de microfoon. Hoorspelacteren gaat nu meer op echt acteren lijken dan op het voorlezen van een tekst voor de microfoon. De regisseur, ten slotte, dient zich duidelijk bewust te zijn van de plaatsing van alle stemmen en geluiden.

 

Een voorbeeld: iemand komt binnen. De deur gaat open en dicht en hij zegt: "Dag allemaal, leuk dat jullie er zijn." Deze zin kon hij vroeger uitspreken in de linkerhoek van de studio, terwijl de geluidsinspeciënt (zo heet de man, ik kan er ook niets aan doen) in de rechterhoek de deur bediende. En dat gaat bij stereo niet meer. De man die binnenkomt, zal zich inderdaad zeer dicht bij de deur moeten bevinden."

 

Groot vertrouwen

Ad Löbler: "Ik heb een groot vertrouwen in stereo. Ik geloof dat binnen niet al te lange tijd alle hoorspelen in stereo zullen worden gemaakt. Ik geloof ook dat er stereoreportages zullen komen en stereogesprekken in de studio. Kijk naar de grammofoonplaten en onze muziekprogramma's. Stereo zal een grote vlucht nemen."

 

Bij dit korte verhaaltje over het stereohoorspel passen zoals in een goed stuk betaamt een paar "terzijdes". De eerste terzijde: het is zeer verheugend dat steeds meer jonge Nederlandse auteurs hoorspelen gaan schrijven. Er is een sterk groeiende belangstelling om voor de radio te gaan werken. In auteurskringen is de radio eindelijk ontdekt.

 

De tweede (en laatste) terzijde: in hoorspelen "kan" veel meer dan vroeger. Boze brieven van luisteraars zijn uitzonderingen. Op het hoorspel "De achtervolging van René Magraaf" kwam één brief met een protest tegen een gevallen vloek. Over het feit dat er in het hoorspel drie maal een coïtus integraal werd overgebracht, heeft men zich niet beklaagd.

 

Een fragment uit: De achtervolging van René Magraaf.



Bron: VARA-gids 2 december 1967.

*Het eerste stereofonische hoorspel in Nederland werd uitgezonden op 26 januari 1960.