Home / De paria van de eilanden

De paria van de eilanden

Een hoorspel in de reeks: Hoorspelbewerkingen naar de romans van Joseph Conrad.

 

De Nederlander Peter Willems is een zelfingenomen man, wiens wereld binnen een enkele dag ineenstort. Hij wordt, wegens diefstal, ontslagen bij zijn handelsfirma in Makassar. Als hij zijn vrouw van dit feit op de hoogte stelt, ontsteekt ze in woede en smijt haar jarenlang opgespaarde huwelijksfrustraties in zijn gezicht.

 

Nog diezelfde dag hoort hij van zijn oude vriend en beschermer kapitein Tom Lingard dat zijn vrouw de onechte dochter is van Hudig, de baas van de firma. Nu pas begrijpt hij waarom Hudig zo op dit huwelijk heeft aangedrongen en waarom hij door de schuinsmarcheerder zo in de watten werd gelegd!

 

Lingard neemt Willems mee naar het jungledorp Sambir op Borneo, waar de handelsagent Kaspar Almayer de scepter zwaait. Sambir is al jarenlang Lingards goudmijntje; alleen hij kent de juiste vaargeulen in de delta en de rivier die een zeeschip stroomopwaarts kunnen brengen.

 

Almayer, die eveneens een protégé is van Lingard, kan zijn jaloezie jegens en afkeer van de hooghartige Willems niet verbergen. Willems voelt zich in het oerwoud begraven; zijn dagen verglijden in nietsdoen en wrok. Als hij de mooie Aïssa, de dochter van de bejaarde Brunei-piraat Omar el Badavi, ontmoet, ontbrandt er in zijn hart een hevige liefdesvlam. Zij is voor hem wat de zee voor een dorstige zeeman is: een eindeloze kwelling die hem gek maakt.

 

Aangezien het rond Sambir ritselt van intriges en gekuip, zien enkele partijen al gauw in dat zij hun voordeel kunnen doen met Willems' verliefdheid. Zij loodsen Aïssa naar een andere plaats en dwingen Willems het schip van de Arabische handelaar Abdulla naar Sambir te brengen. ln de kampong voegt Willems zich weer aan de zijde van zijn geliefde.

 

Als Lingard zich na lange tijd weer op de rivier laat zien, krijgt hij van de woedende Almayer het hele verhaal over Willems' verraad te horen. De laatste geneert zich zelfs niet de kapitein een briefje te sturen, met het verzoek hem in de jungle op te zoeken. Lingard gaat op het verzoek in.

 

Hij treft in de bijna verlaten kampong een verbitterd en wanhopig man aan, die de schuld van zijn ellende bij anderen legt. Dat hij bij Hudig geld achteroverdrukte, had bijvoorbeeld te maken met armlastigheid van zijn schoonfamilie. En dat hij Abdulla naar Lingards goudmijntje had geloodst, was niet zijn wil geweest, maar van die duivelse vrouw die hem had bezeten.


Nu bezit ze hem niet langer, hij heeft alle waanzin, waarmee ze zijn geest geslagen had, van zich afgeschud. Hij en die wilde vrouw hebben immers niets gemeen: geen enkele gedachte, geen enkel gevoel. Hij wil haar en het tropische woud (“Dat hunkert naar de zon maar in Sombere duisternis vegeteert”) ontvluchten. Hij smeekt Lingard hem mee te nemen, desnoods naar een onbewoond eiland. Maar voor de oude kapitein gold dat er in het leven, net als op een schip, maar twee manieren waren Om iets te doen: de goede manier en de slechte manier. Het is duidelijk dat Willems niet weet hoe het leven geleefd moet worden. Daarom laat Lingard hem in het oerwoud achter, als straf, samen met Aïssa, als extra straf.


De wantrouwige Almayer is het met dit vonnis niet eens. Stel dat beide heren zich na enkele jaren weer met elkaar verzoenen? Dan kan hij, Almayer, naar zijn fortuin fluiten. Hij stuurt Willems' berouwvolle vrouw, die met Lingard is meegekomen, op haar man af. De woordenwisseling die er tussen hen, en Aïssa, ontstaat, eindigt in een schot, dat van Aïssa een moordenares, van Willems' echtgenote een weduwe en van Willems een lijk maakt.

 

“De paria van de eilanden” beschrijft de degradatie van een blanke die zich, afgesneden van zijn eigen samenleving, in de jungle en tussen Maleiers niet staande kan houden.

 

 

Rolverdeling.

Frans Koppers verteller
Hans Kuyper Willems
Serge Henri Valcke kapitein Tom Lingard
Albert Ehrnrooth Almayer
Maeva van der Steen Joanna
Ine Kuhr Aïssa
Jacques Fortuné Babalatchi
Jan Wegter Lakamba
Jan Wegter Omar

 

 

Aanvullende gegevens.

Auteur: Joseph Conrad
Bewerking: Gerrit Jan Zwier
Regisseur: Silvia Liefrinck
Omroep: TROS
Uitzending: 4 december 1988
Speelduur: 68 minuten
Categorie: Historisch

 

 

Complete reeks in volgorde van uitzending.

 

Informatie met betrekking tot de bron.

An Outcast of the Islands, T. Fisher Unwin, London 1896.