Home / Die-en-die is er nòg

Die-en-die is er nòg

"Elke keer, wanneer ik door de Markensteeg loop, verbaas ik me erover, dat de weinige huizen zo dicht op elkander staan. Ik ben er geboren en ik heb er jaren gewoond. Dan moet men zo'n straatje toch wel kennen! Destijds vormde het een smal ravijntje in het Amsterdamse huizenmassief. Het was er bijna de hele dag schemerig donker. Alleen tegen drie uur, als de zon op de keien scheen, lag fel licht naast slagschaduw; en dat gebeurde alleen maar gedurende enkele zomerse weken.

Was de steeg vroeger dan breder? Dat kan toch niet. Maar iedereen kan nu wél zien, dat er toen meer huizen hebben gestaan. Die werden later gesloopt. Bijgebouwd is er niets. De steeg is nu net een gebit, waar een tandarts zo maar, met pijn en al, hier een kies heeft uitgerukt, en verderop een tand, en daar nog een tand. Het straatje is veranderd; en ik ben ook meer dan veertig jaar ouder geworden. Misschien heb ik daardoor moeite de Markensteeg te herkennen. Soms denk ik, dat ik alles heb gedroomd. Het is een phantoom-straat. Maar dan loop ik over het asfalt van de Joden Breestraat en opeens is daar het vertrouwde naambordje: Markensteeg.

De huizen zijn niet van ouderdom in elkaar gezakt. Mensen hebben een handje geholpen. Toen die in de barre hongerwinter van 1944 zonder brandstof zaten, hebben ze overal in de buurt de vloeren uit de huizen gesloopt. En later de balklagen, de deuren, de raamkozijnen, en nog later zelfs de binten uit het dak.

Meubelen stonden er toen niet in; bewoners waren er niet. Die waren al eerder verhuisd. Zonder verhuiswagen, maar wél met een ransel op de rug en een muts op het hoofd. Van de Markensteeg naar de Polderweg in Amsterdam-Oost, en daar op de trein, de lange, lange, lange trein, waaraan tegenwoordig bijna niemand herinnerd wil worden, omdat haatdragendheid geen deugd is. Bestemming: Auschwitz, Mauthausen, Sobibor."

Rolverdeling.

Paul Deen
Rob de Vries
Louis de Bree
Marie Hamel
Anton Burgdorffer
Emmy Lopes Dias
Wam Heskes
Harry Bierman
Hesje Rijken
Heleen Pimentel
Jan C. Hubert
Piet te Nuyl sr.
Sacco van der Made
Flip van der Schalie

Aanvullende gegevens.

Auteur: Meyer Sluyser
Bewerking en regie: S. de Vries jr.
Omroep: VARA
Uitzending: 9 april 1952
Speelduur: 74 minuten
Categorie: Docudrama, documentaire en klankbeeld
De krant over deze productie.

Het Parool

10 april 1952

Die-en-die is er nòg

Gaaf hoorspel van boek van Meyer Sluyser.

VARA kondigt een herhaling aan.

Een boek heeft zijn kleur, zijn atmosfeer; iets, dat niet in concreto is aan te wijzen, en dat meer tussen de regels huist dan in zinnen en woorden. Meyer Sluyser, schrijver van "Die-en-die is er nòg", een boek over Joodse mensen die hij gekend heeft en van wie hij hield, verklaarde ons gisteravond, dat S. de Vries jr., die het boek tot "hoorspelreportage" verwerkte, "iets fantastisch" heeft verricht. Want in het hoorspel heeft Sluyser de "atmosferische" bedoelingen van zijn boek volkomen teruggevonden. En nog sterker: het hoorspel maakte Sluyser dingen bewust, die hij onbewust had vastgelegd.

S. de Vries jr. slaagde er dus in kleur in klank om te zetten zo, dat de man van wiens palet de kleur stamde, in plaats van teleurstelling - wat meestal het resultaat is - voldoening en dankbaarheid voelde.

Een over de radiobewerking van een zijner pennenvruchten geestdriftige auteur is een vrij grote zeldzaamheid. Wij mogen er wel onmiddellijk aan toe voegen, dat de kwaliteit, die De Vries' werkstuk liet horen, evenzeer tot de zeldzaamheden behoort.

De elementen der uitzending - stemmen, geluiden en illustratieve muziek van Max Vredenburg en Dolf van der Linden - waren aaneengevoegd tot een van toon en gevoelssterkte prachtig uitgebalanceerd klankbeeld. Een impressionistische compositie, die aan oersterke levensgevoelens in met weemoed en humor gekozen anekdotische situaties een fijngevoelig, nooit overgevoelig geluid gaf.

Het heeft geen zin deze eenheid te ontleden. Het heeft wel zin allen, die meewerkten, hulde toe te zwaaien. Niet te vergeten de geluiden mengende technici en de spelers Paul Deen, Rob de Vries, Louis de Bree, Marie Hamel, Anton Burgdorffer, Emmy Lopes Dias, Wam Heskes, Harry Bierman, Hesje Rijken, Heleen Pimentel, Jan C. Hubert, Plet te Nuyl sr., Sacco van der Made en Flip van der Schalie.

Stemmen, die voor het merendeel typisch Joodse stemmen moesten zijn en die daarin slaagden zonder het storende accent der speurbare opzettelijkheid op te roepen.

"Die-en-die is er nòg" wordt door de VARA op nader te bepalen datum herhaald, omdat per abuis een avond was gekozen, waarop vele Joodse luisteraars het begin van het Joodse Paasfeest in de familiekring vierden. Zij, die wèl konden luisteren, zullen dit graag nog eens doen.

Piet Beishuizen

Bron deels: Digitale Joodse bibliotheek.