Home / Lord Jim

Lord Jim

Een hoorspel in de reeks: Hoorspelbewerkingen naar de romans van Joseph Conrad.

 

In Lord Jim is Marlow nadrukkelijk als verteller aanwezig, al speelt hij geen rol in de handeling. Zoals hij in "Hart der duisternis" diep getroffen wordt door de handelsagent Kurtz, zo voelt Marlow zich in Lord Jim emotioneel nauw betrokken bij de uit de gratie geraakte zeeman Jim. "Hij is een der onzen", zegt hij herhaaldelijk over Jim, waarmee hij de Europese gemeenschap in Zuidoost-Azië bedoelt. Maar Jim voelt zich geen lid van die gemeenschap. Hij is in de eerste plaats een solitair, die leeft in de cocon van zijn eigen gedachten en vage idealen.

 

Marlow ziet hem voor het eerst in de rechtszaal, waar hij terechtstaat voor zijn eerloze gedrag in de Patna-zaak. De krakkemikkige Patna was met achthonderd pelgrims aan boord van Singapore naar Saoudi-Arabië, toen het schip midden op zee lek stiet. De officieren aan boord - een zootje ongeregeld - bedachten zich geen moment en lieten slechts één sloep te water, om zichzelf in veiligheid te brengen. Na lang aarzelen, en bij naderend noodweer, springt Jim omlaag, in een "eeuwig durende diepe put".

 

Later blijkt de Patna niet gezonken te zijn, maar door een passerend schip veilig een haven binnengesleept te zijn. Jim voelt zich door het lot bedrogen en acht zich het slachtoffer van de omstandigheden. De scheidslijn tussen goed en kwaad blijkt soms zo dun als een vel papier te zijn, en daarmee de grens tussen heldendom en lafhartigheid.

 

Volgens Marlow ontbreekt het Jim aan ware zelfkennis; hij geeft te gemakkelijk toe aan de neiging zichzelf een rad voor de ogen te draaien. Derhalve zit er een "hels bijmengsel in deze gouden munt". Om nog iets van zijn zelfrespect te redden, wil Jim in de rechtszaal uiteenzetten hoe moeilijk en hachelijk zijn positie in die fatale uren geweest is.

 

Het vonnis bepaalt dat zijn stuurmansdiploma wordt ingetrokken. Daarna zwerft Jim van de ene havenstad naar de andere, waar hij de kost verdient als scheepsleverancier of handelsagent. Zodra het bericht over zijn besmette verleden hem weer heeft ingehaald, slaat hij op de vlucht. Al die tijd droomt hij van heldhaftige daden en eerherstel. Door bemiddeling van Marlow wordt hij handelsagent in een uithoek van de archipel, in het door politieke twisten verscheurde Patusan (in werkelijkheid Serawak). Daar kan hij zich levend begraven en zal hij geen last meer hebben van zijn verleden.

 

Onder zijn leiding weet de plaatselijke bevolking zich van enkele wrede onderdrukkers te ontdoen. Als volksheld wordt hij een machtig man binnen de stam; de hoofdman adopteert hem als zijn zoon. Voortaan wordt hij toean Jim genoemd, een man van aanzien, naar wiens woorden wordt geluisterd. ln Patusan heeft Jim eerherstel gevonden.

 

Jims positie wordt tenslotte ondermijnd door de gecombineerde actie van de piraat Brown en de oud-handelsagent Cornelius. De één vertegenwoordigt het kwaad, de ander het verraad in zijn meest absolute vorm. Brown, die na een brute overval op Patusan in een kansloze positie is gemanoeuvreerd, weet van Jim een vrije aftocht te bedingen; hij maakt namelijk handig gebruik van diens zwakke plek, i.c. zijn schuldgevoel over de Patna-affaire. Het directe gevolg is dat zijn vriend, de zoon van de hoofdman wordt gedood. Jims wereld stort in. Maar dit keer aanvaardt hij zijn verantwoordelijkheid en treedt de rouwende en wraakzuchtige hoofdman onbevreesd tegemoet. tot verbijstering van zijn Maleise geliefde Juweel verkiest hij de dood boven het verder leven met haar. "ls hij nu geheel en al voldaan?", vraagt Marlow zich op de laatste bladzijde van het boek af. "Wij behoorden dat toch eigenlijk te weten".

 

Jims geworstel met zichzelf, zijn eergevoel, zijn romantische ideeën over heldendom, pakken voor zijn omgeving slecht uit. Zelf heeft deze eenling echter het meeste te lijden onder zíjn gedachten en vage smachten. Er zit inderdaad een hels bijmengsel in deze gouden munt.

 

 

Rolverdeling.

Frans Koppers Marlow
Jim Berghout Lord Jim
Ine Veen Jewel
Robert Sobels rechter
Hans Kuyper machinist
Hans Karsenbarg kapitein
Niek Pancras Cornelius
Hans Hoekman Brown

 

 

Aanvullende gegevens.

Auteur: Joseph Conrad
Bewerking en vertaling: Gerrit Jan Zwier
Regisseur: Sylvia Liefrinck
Omroep: TROS
Uitzending: 20 november 1988
Speelduur: 52 minuten
Categorie: Historisch

 

 

Complete reeks in volgorde van uitzending.

 

Informatie met betrekking tot de bron.

Lord Jim, in: Blackwood’s Magazine, oktober tot november 1900.