Home / Marlowes einde

Marlowes einde

Een stuk dat beslist niet meer aan het traditionele begrip "hoorspel" beantwoord, al vertoont het stuk op het eerste gehoor een volkomen conventionele structuur. Het gaat om een dialoog tussen twee mannen. Maar die dialoog wordt in een onlogische volgorde ten gehore gebracht: zij begint als het ware bij het einde van het spel.


Het is eigenlijk een detectivespel. Zoals in elke detectiveroman gaat het om een confrontatie, in dit geval in dialoog vorm, tussen een detective en een verdachte. De detective heet Marlow, zoals de hoofdfiguur uit de politieromans van Raymond Chandler. Er bestaat een verre overeenkomst tussen deze Marlow en de zestiende-eeuwse Engelse toneelschrijver.


De verdachte heet Bierce en vertoont vage gemeenschapstrekken met de gelijknamige Amerikaanse schrijver, die in 1913 onder geheimzinnige omstandigheden om het leven kwam.


De dialoog, die Marlow en Bierce voeren zou zo uit een politieroman kunnen zijn gelicht, met dit ene onderscheid evenwel dat zij niet terugslaat op een concreet geval, daad of feit, maar integendeel zo algemeen blijft dat zij op alle mogelijke gevallen of feiten betrekking kan hebben. Dit maakt de dialogen juist zo moeilijk.


Marlowe en Bierce zoeken tevergeefs naar een geschikt patroon voor hun dialoog. Maar hoe hardnekkiger zij zoeken, hoe meer de dialoog verschrompelt en tenslotte stokt in éénlettergreperig gestamel. En hoe krampachtiger de dialoog wordt, hoe sterker de geluidsmontage aanzwelt, zodat een omgekeerde evenredigheid tussen taal en geluid ontstaat. Op het ogenblik waarop het geluid het woord totaal schijnt te zullen overspoelen, vinden de gesprekspartners de juiste structuur voor hun dialoog, maar algauw blijkt dat deze logische structuur een holle, lege vorm is, die echte communicatie onmogelijk maakt.


Dit om zo te zeggen achterstevoren aflopende dialoogstuk wordt besloten met een ironische noot, waarin aan de hand van enkele zinnen uit het werk van de echte schrijvers Marlow en Bierce, de theorie van de detective Marlow en de verdachte Bierce gerelativeerd worden.



Rolverdeling.

Walter Cornelis Bierce
Frans Van den Brande Marlowe


Aanvullende gegevens.

Auteur: Helmut Heißenbüttel
Vertaling: Paul De Wispelaere
Regie: Herman Niels
Omroep: BRT
Uitzending: 21 mei 1972
Speelduur: 22 minuten
Categorie: Experimenteel


Informatie met betrekking tot de bron.

Marlowes Ende, 13 mei 1971 Westdeutscher Rundfunk.