Home / Pogrom

Pogrom

Het Russische woord "pogrom" staat voor het begrip gewelddadige vervolging van bevolkingsgroepen omwille van hun geloof of ras. In de laatste decennia is het woord ons helaas te vertrouwd geworden in verband met de vervolging van de joden door de nationaalsocialisten onder de Führer, Adolf Hitler.


In de nacht van 9 op 10 november 1938 brak de eerste pogrom los. Hoewel Hitlers propaganda-minister Goebbels als officieel standpunt van de Partij verkondigde dat de leiding nooit het bevel zou geven om pogroms tegen de joden te ontketenen, voegde hij eraan toe dat het ook niet de bedoeling van de Partij kon zijn om de "spontane wil van het volk te onderdrukken". Leiders van de SA en SS vatten dit op als een bevel en gingen met hun mannen aan de slag. De daders werden niet ter verantwoording geroepen. Pas na de val van het nationaal-socialisme toen Duitsland de Tweede Wereldoorlog had verloren kon een begin worden gemaakt met het achterhalen van schuldigen. Er zijn eindeloos veel verhoren en processen-verbaal opgemaakt, maar de exacte toedracht viel na zoveel jaren nauwelijks meer te achterhalen. De ene hand waste de ander, en vele schuldigen waren in de oorlog gesneuveld.


Om nu toch een inzicht te krijgen in de omstandigheden en de drijfveren die zulk een pogrom mogelijk maakten heeft de Duitse hoorspelauteur Manfred Franke het beschikbare materiaal geschift en gerangschikt, verklaringen ingekort maar nergens gewijzigd. Omdat het hem niet was te doen de schuldigen eventueel te achterhalen, maar een beeld te geven hoe het tot zo'n pogrom kan komen, hoe het volledig uit de hand kan lopen en kan uitgroeien tot een escalerende verschrikking, heeft hij de namen in zijn reconstructie gefingeerd en de eerste pogrom in een ongenoemd West-Duits provinciestadje gesitueerd. Door deze anonieme benadering hoopt hij te bereiken dat allen, die hiervan kennis hebben genomen, zulk een onrecht nooit meer zullen toelaten.


Omdat bij het afluisteren van de opnamen de conclusie moest luiden dat door de studio-atmosfeer tekort werd gedaan aan het authentieke karakter van een het stuk, zijn alle getuigenissen opnieuw opgenomen op talrijke plaatsen buiten de studio, in de hoop daardoor de werkelijkheid meer te benaderen, in zoverre dat bij een Nederlandse versie mogelijk kan zijn.



Rolverdeling.

IJda Andrea
Peter Aryans
Truus Dekker
Joop van der Donk
Bert Dijkstra
Niek Engelschman
Eva Janssen
Betty Kapsenberg
Floor Koen
Hans Karsenbarg
Paul van der Lek
Bert van der Linden
Jos Lubsen
Donald de Marcas
Huib Orizand
Willy Ruys
Johan te Slaa
Nel Snel
Frans Vasen
Bob Verstraete


Aanvullende gegevens.

Auteur: Manfred Franke
Vertaling: Gérard van Kalmthout
Regie: Léon Povel
Omroep: KRO
Uitzending: 6 november 1973
Speelduur: 73 minuten
Categorie: Oorlog


Informatie met betrekking tot de bron.

Pogrom, 10 november 1971 Süddeutscher Rundfunk.