Index Plus / Dramatisch Gezelschap

Dramatisch Gezelschap

Van bij zijn start in 1930 had het Nationaal Instituut voor Radio-omroep (NIR) een prioriteit gemaakt van het hoorspel, waarvoor de stemmen hoofdzakelijk geleverd werden door acteurs en actrices van de stadstheaters en door mensen met podiumervaring.

Zij vormden samen het Dramatisch Gezelschap, hoewel interne documenten tot 1963 consequent blijven spreken van het "luisterspelgezelschap". Slechts een kleine minderheid behoorde tot het vaste kader en was vast benoemd (in 1959 waren dat Diane De Ghouy, Louise Van den Durpel en Robert Maes). De meeste spelers werden contractueel aangeworven voor telkens één jaar.

Diane De Ghouy

Het gezelschap bestaat in 1959-1960 uit 14 leden, 4 dames tegenover 10 heren. Omdat de acteurs en actrices naast hun dramatisch werk ook geëngageerd worden voor de schoolradio en het kinderuurtje, dreigt de "homogeneïteit van het gezelschap" in het gedrang te komen. Nog belangrijker is de opmerking van Herman Teirlinck dat erop toegezien moet worden dat "elk acteur niet te veel hooi op zijn vork neemt, want te veel verbintenissen (radio, televisie en theatergezelschappen) zijn schadeposten de ene tegenover de andere".

Naast het landelijke omroep beschikt ook de gewestelijke omroep Antwerpen over een eigen Dramatisch Gezelschap (Het Vlaams Radio Toneel). Het jaar 1960 bracht de volledige uitbouw van het Dramatisch Gezelschap van de gewestelijke omroep Antwerpen, 35 medewerkers uit het Antwerpse beroeps- en liefhebberstoneel slaagden in de auditie, zodat een uitgebreide keuze en selectie mogelijk werd.

In het voorjaar van 1962 is men landelijk nog steeds op zoek naar jonge vrouwenstemmen en solliciteren Dora van der Groen, Stella Blanchard, Greta Lens, Jeanine Schevernels, Emmy Leemans en Jo Crab. Om in dit tekort te voorzien had men daarvoor al gewerkt met gastactrices als Ida Wasserman, Jet Naessens en Cara van Wersch, maar de roep om een structurele uitbreiding bleef bestaan.

Emmy Leemans

Uiteindelijk zal Dora van der Groen als enige van alle kandidaten vanaf 1962-1963 worden aangeworven met een jaarcontract, samen met Domien De Gruyter. Het Dramatisch Gezelschap telt dan in totaal 22 leden, waaronder 16 met een jaarcontract.

Op 1 september 1965 kwamen 5 nieuwe leden het Dramatisch Gezelschap versterken: Denise De Weerdt, Jan Peré, Jérôme Reehuis, Gerard Vermeersch en Ward De Ravet. Per 31 december 1965 bestaat het Dramatisch Gezelschap uit 29 leden, waaronder maar 7 dames, zodat de "stemschaarste" voor de hoorspelen blijft bestaan.

Ward De Ravet

Begin jaren zeventig wordt Het Dramatisch Gezelschap een zorgenkind. Er wordt bij de diensten van radio en televisie er op aangedrongen, dat vaker een beroep zou worden gedaan op de leden van het gezelschap.

Dat het gezelschap niet genoeg zou renderen zou volgens de acteurs en actrices aan een niet zo goede planning liggen. Zij zijn ook van mening dat aan de diversiteit in het gezelschap wordt te kort gedaan, omdat aan de ene kant de leden die het gezel­schap verlaten, niet worden vervangen, en aan de an­dere kant geen nieuwe elementen worden toegevoegd. Het is door dat gebrek aan diversiteit dat zij, volgens hen, steeds minder aan bod komen.

Er is een nijpend tekort aan jeugdige en oude rollen in het gezelschap, waardoor men heel dikwijls een beroep moet doen op acteurs en actrices van buiten. En het nieuwe theaterdecreet, waarin is vastgelegd dat de toneelspelers die aan een gesubsidieerde schouwburg verbonden zijn, jaarlijks slechts één rol buiten deze schouwburg mogen spelen, bracht een snelle oplossing niet dichterbij.

De rolverdelingen van luisterspelen en schoolradio beston­den in 1976 volledig uit acteurs en actrices van het 25 leden tellende Dramatisch Gezelschap.

In 1978 bestond het Dramatisch Gezelschap uit: François Bernard, Jef Burm, Joris Collet, Walter Cornelis, Jo Crab, Diane De Ghouy, Ward De Ravet, Denise De Weerdt, Maurits Goossens, Marcel Hendrickx, Emmy Leemans, Marc Leemans, Jacky Morel, Marga Neirynck, Ugo Prinsen, Hilde Sacré, Jeanine Schevernels, Dora van der Groen, Robert Van der Veken en Alex Wilequet. Een nieuwe poging om het gezelschap met een aantal jonge krachten aan te vullen mislukte.

François Bernard

Op op 1 januari 1979 bestond het Dramatisch Gezelschap uit 19 leden (7 dames en 12 heren). Na reacties van de betrokken diensten en moeizame onderhandelingen werd in de Vlaamse Executieve, eind 1979, de beslissing genomen het Dramatisch Gezelschap in fasen uit te breiden en terug op het peil van 30 à 32 leden te bren­gen.

Begin jaren tachting heeft De dienst Drama een buitengewone inspanning ge­leverd om het Dramatisch Gezelschap te benutten: dankzij een rationele planning en organisatie werden het prestatiepeil en de functionaliteit van het gezelschap gevoelig verbeterd.

In 1988 werd voor het eerst gebruik gemaakt van de mogelijkheid om jonge acteurs en actrices te engageren voor een bepaalde periode. Er werden 3 actrices en 1 acteur in dienst genomen voor een totale periode van 13 maanden.

In 1994 bestond de vaste kern van het Dramatisch Gezelschap uit 11 leden: Ludo Busschots, Anton Cogen, Walter Cornelis, Jo De Meyere, Emmy Leemans, Jacky Morel, Ugo Prinsen, Machteld Ramoudt, Jeanine Schevernels, Doris Van Caneghem en Oswald Versyp.

Vanaf 1996 ontbreken gegevens over het Dramatisch Gezelschap in de jaarverslagen van de Vlaamse Openbare omroep. Slechts door archiefonderzoek te Brussel is te achterhalen per wanneer het gezelschap is opgeheven.

Bronnen: Frank Peeters en de jaarverslagen van het NIR, de BRT en de BRTN.