Auteurs uitgelicht / Siegfried Lenz

Siegfried Lenz

Siegfried Lenz

Siegfried Lenz

(Lyck 17 maart 1926 - Hamburg 7 oktober 2014)

De in België, Duitsland, Groot-Brittannië en Nederland uitgezonden hoorspelen van Siegfried Lenz. Voor u samengesteld door Herman Van Cauwenberghe.

Wanderjahre ohne Lehre

Wanderjahre ohne Lehre (Nordwestdeutscher Rundfunk, 29-07-1952).

In het voorjaar van 1947 dreef honger twee tieners weg uit Königsberg. De vuilnisbakken van hun gebombardeerde geboortestad, die omgedoopt was tot "Kaliningrad", boden geen korst brood meer aan. De twee jongens renden in lompen en blootsvoets een onzeker lot tegemoet. Omdat hun wonderen waren verteld over de welvaart van de Baltische boerderijen, reden ze op het dak van een trein als verstekelingen Litouwen binnen tot aan Kovno. Vanaf hier bedelden ze zich een weg van dorp naar dorp en deelden in de tragedie van een gemarteld volk. De twee jongens beleefden tussen boeren, partizanen en militieleden het ene avontuur na het andere.

Das schönste Fest der Welt

Das schönste Fest der Welt (Nordwestdeutscher Rundfunk, 01-01-1954).

Voor “het mooiste festival ter wereld" laat Siegfried Lenz de financiële magnaten en potentaten uit alle delen van de wereld samenstromen in het zeekasteel van de markies de Serpa. De immense kosten van de miljonairs boeien het arme dorp aan de overkant van de baai; de bewoners dreigen de boel op te blazen. Het feest verandert in een dans op de vulkaan, tot spel en tegenspel in de algemene verwarring op totaal verschillende niveaus vredig in evenwicht geraken.

Ich suche meinen Namen

Ich suche meinen Namen (Radio Bremen, 28-12-1954).

Tot de meest getroffen slachtoffers van de laatste oorlog behoren de kinderen die, ooit op de vlucht uit Oost-Duitsland, nu thuis zijn in een “tehuis”. Ze weten niets meer van hun ouders, weten vaak genoeg hun naam niet eens. Het hoorspel vertelt van zo'n jongen. Hij begeeft zich op weg naar Oost-Pruisen en wanneer hij op een dag naar huis terugkeert, heeft hij het huis van zijn vader in de ruïnes weergezien en kent hij zijn naam.

Die Nacht des Tauchers

Die Nacht des Tauchers (Hessischer Rundfunk, 28-01-1955).

In verhalende en dialogische scènes gaat het hoorspel over het beroep van de duiker die in de oorlog gezonken schepen uit de haven van Hamburg haalt. De focus ligt op de gedachten van de duiker, die gedwongen is de vlak onder de oppervlakte sluimerende herinneren aan de oorlog weer boven te halen en na te denken over het lot van de doden, wier stoffelijk overschot hij in de wrakken vindt.

Die Fischer von Jinjaboa

Die Fischer von Jinjaboa (Nordwestdeutscher Rundfunk, 09-03-1955).

De broers Dedan en Johannes zijn vissers. Johannes wil uitvaren om vissen te vangen. De gouverneur doet hem een ​​vreemdeling meenemen. Dedan zegt: "Een vreemdeling in de boot hebben betekent ongeluk." Maar de gouverneur lacht alleen maar om dit bijgeloof. Dus varen ze uit. De boot kapseist. Johannes sterft. Dedan wreekt zijn broer door de vreemdeling te doden. De gouverneur, geteisterd door zelfverwijt en schuldcomplexen, verzoekt ​​Dedan om weg te vluchten. Maar Dedan wil gerechtigheid. Hij verlangt zijn veroordeling en weet dat hij daarmee de gouverneur zelf zal veroordelen.

Fortsetzung folgt

Fortsetzung folgt (Norddeutscher Rundfunk, 09-07-1956).

Over de ontstaansgeschiedenis ​​van een geïllustreerde roman.

Stützen der Gesellschaft

Die neuen Stützen der Gesellschaft (Norddeutscher Rundfunk, 27-11-1956).

Geen inhoudsomschrijving beschikbaar.

Die Muschel öffnet sich langsam

Die Muschel öffnet sich langsam (Norddeutscher Rundfunk, 02-02-1957).

Geen inhoudsomschrijving beschikbaar.

VARA, 20-02-1957 Hoeveel kan eens mens vergeven? (regie: S. de Vries jr.).

Der Traum von Wein und Weizen

Der Traum von Wein und Weizen (Norddeutscher Rundfunk, 03-10-1957).

De mens en zijn relatie tot de bodem. Een audioreeks?

Zeit der Schuldlosen

Zeit der Schuldlosen (Norddeutscher Rundfunk, 07-02-1960).

Dit spel verplaatst ons naar een fictieve staat - het zou een Zuid-Amerikaans land kunnen zijn - waar revoluties en regeringswisselingen elkaar opvolgen als eb en vloed. Een spel dat u laat horen tot hoever de machthebbers in een totalitair land wel kunnen gaan wanneer het erom gaat tot elke prijs achter bepaalde feiten te komen.

Acht mannen van de meest uiteenlopende beroepen worden zonder vorm van proces van de straat opgepakt of uit hun werk gehaald en bij elkaar in een cel gedreven om hun totaal onbekende redenen. Het zijn een dokter, een vrachtwagenchauffeur, een ingenieur, een landbouwer, een hoteleigenaar, een bankbediende, een student en een baron.

Na een martelende dag van onvrijwillige gevangenschap en onzekerheid wordt een jongeman hun cel binnengebracht. Al spoedig blijkt dat hij een aanslag op het staatshoofd heeft gepleegd. Bij het vooronderzoek heeft hij evenwel met alle klem geweigerd de namen van zijn medeplichtigen te noemen. En het is de taak van deze acht mannen, koste wat het kost, achter deze namen te komen. Zij hebben volledige volmacht naar eigen goeddunken te handelen en voor eigen rechter te spelen.

Aanvankelijk zijn de meningen verdeeld - er vormen zich twee partijen - maar wanneer de jongeman in zijn stilzwijgen blijft volharden, worden hem dreigementen en beledigingen niet onthouden. Het verlangen van de acht mannen zo vlug mogelijk naar hun gezinnen en hun werk terug te keren wordt met het verstrijken van de tijd groter. In een vlaag van woede slaat de chauffeur de jongeman bewusteloos. Nog steeds heeft hij niets gezegd over zijn medeplichtigen.

Hij zal ook niets meer kunnen zeggen, want bij het ochtendgloren wordt hij dood op de vloer van de cel aangetroffen. Gewurgd. Door wie? Maar aan de wens van het staatshoofd is voldaan en de acht mannen worden in vrijheid gesteld. In “De schuldigen”, het vervolg van dit spel, zal deze geschiedenis in een heel ander licht komen te staan.

Deze productie is bekroond met de Literaturpreis der Stadt Bremen 1962.

NCRV, 09-04-1962 De onschuldigen (regie: Wim Paauw).

BRT, 10-09-1963 Het uur der onschuldigen (regie: Herman Niels).

Zeit der Schuldigen

Zeit der Schuldigen (Norddeutscher Rundfunk, 01-04-1961).

Vorige week schreven wij: in totalitair geregeerde staten wisselen de regeringen als de eb die komt na de vloed. Van onschuldigen zijn de acht mannen tot schuldigen geworden, als zij elkaar na vier jaar terugzien onder vrijwel gelijke omstandigheden. Een nieuw regime is aan de macht gekomen en de verrader Sason, de vermoorde jongeman uit het verleden, wordt plotseling de martelaar uit het heden.

De nieuwe machtshebbers zijn er dan ook ten zeerste op gebrand zijn moordenaar te vinden. Daar het voor de hand ligt dat de dader onder de acht mannen moet verkeren, worden ze met de opdracht “de voltrekker van het vonnis uit te leveren of aan te wijzen” in een bewaakt vertrek achtergelaten... Dan komen de wederzijdse beschuldigingen. De moordenaar moet dus degene zijn, die de handen om de keel van het slachtoffer legde, maar wie deed dat?

Iedereen beweert iedereen het laatst bij Sason te hebben gezien. De vraag rijst dan evenwel of hij door de verwondingen, hem door de chauffeur toegebracht, is bezweken dan wel door wurging is omgekomen. De dokter verklaart pertinent dat de dood door verstikking werd veroorzaakt... Een van de acht pleegde vier jaar geleden de moord... Een van de acht neemt nu de schuld op zich om de anderen te redden.

Moreel echter zijn allen schuldig, omdat allen in gedachten de dood van Sason wensten. De dood van een der acht mannen opent nu voor de overigen de weg naar een betrekkelijke vrijheid... Het schuldgevoel blijft! Dat schuldgevoel zal hen blijven knellen tot het einde van hun dagen...

NCRV, 16-04-1962 De schuldigen (regie: Wim Paauw).

BBC Home Service, 17-02-1964 Time of the Guiltless.

Haussuchung

Haussuchung (Norddeutscher Rundfunk, 08-05-1963).

De auteur brengt in dit hoorspel drie personen bijeen die, ieder op het eigen vlak, zich bewegen binnen een wereldje van schijn en bedrog. Het bezoek van twee politieambtenaren brengt daar aanvankelijk geen verandering in; openbaarheid is immers de veiligste schuilplaats, meent het drietal. Het getal twee heeft een bijzondere betekenis, de handeling wordt als het ware opgedeeld in combinaties van dit cijfer: het optreden der beide beambten, de scènes tussen de vrouw en haar minnaar, tussen de man en zijn afperser, tussen man en vrouw.

Tekenend voor de situatie is het feit dat de vrouw twee vingers in het stopcontact wil steken; zij vereert de heldendaad van haar man en verlangt tevens naar de schok die haar twijfel aan het oppervlak van het bewustzijn zal brengen. Het zijn twee gebeurtenissen die deze schok teweegbrengen: haar ontmoeting met de chanteur, het gesprek dat de man afluistert. En ten slotte blijft het echtpaar alleen achter, elk van beiden zonder masker zich in de ander herkennend, ieder dus eenzaam met naast zich die ander als een obsessie en een ziekte waaraan men niet kan sterven.

AVRO, 29-11-1965 Huiszoeking (regie: Bert Dijkstra).

Der Störenfried

Der Störenfried (Süddeutscher Rundfunk, 13-10-1963).

In een instelling voor asocialen aan de rand van Hamburg vertelt een vastgebonden en gewonde man aan een verzorgster het verhaal van zijn leven en mislukking. Zijn unieke geheugen drukt de misdaden van zijn medemensen uit in namen en data. Ze willen hun slechte verleden vergeten maken en vergeten hebben. Het isolement van de onruststoker begint. Uiteindelijk heeft een machtige de jacht op hem geopend.

Die Glücksfamilie des Monats

Die Glücksfamilie des Monats (Süddeutscher Rundfunk, 02-01-1964).

De auteur beschrijft hier een levensperiode van een conciërge van een jongensschool. Voor zo'n man klinkt het lawaai in de lespauzes als muziek in de oren. Maar zo bekijkt mijnheer Steputat het niet helemaal. De sjouwer heeft het warempel niet gemakkelijk. Omdat zijn huis bij de school ligt, wordt hij bijna dagelijks geconfronteerd met wild vechtende knapen. Angstig en gespannen volgt hij dan de ongelijke strijd, klaar om eventueel in te grijpen.

Nu heeft hij door een ongeluk een spraakstoornis overgehouden. Hij is hierdoor een ander mens geworden. Woedend kan hij worden als enkele opgeschoten knapen brutaal voor zijn raam al stotterend zijn vroegere scheldnaam ka-ka-toe gescandeerd uitroepen.

Maar op een goede dag klopt dan eindelijk het geluk aan zijn deur. Een plaatselijk dagblad kiest twaalf maal per jaar uit abonnees een “gezin van de maand”. De heer Steputat is nu de gelukkige. Iedere week een keer en dat een hele maand lang mag hij met zijn vrouw een belangrijke gebeurtenis bezoeken op kosten van het dagblad.

Maar ook deze “uitverkiezing” en al de publiciteit er omheen biedt hem geen geluk en vrede. Bijna overal wordt hij nu niet au sérieux genomen. Zijn spraak heeft hem nu helemaal in de steek gelaten. En als hij ten slotte niets meer zeggen kan, zullen zijn “belagers” hem met rust laten...

NCRV, 10-10-1969 Het gezin van de maand (regie: Wim Paauw.

Der Gesandte

Der Gesandte (Norddeutscher Rundfunk, 04-11-1964).

De gezant Dr. Rudolf Dietze keert met zijn jonge vrouw Greta (vierentwintig jaar jonger dan haar man) naar huis terug van een grote receptie op de ambassade in Haïti. Ofschoon de receptie werd gehouden ter ere van de nationale feestdag van Haïti, heeft men, zoals te doen gebruikelijk, de gelegenheid aangegrepen om diplomatieke contacten te leggen.

Rudolf Dietze is doodmoe, maar zeer tevreden. Hij heeft een diplomatiek succes behaald. De minister van Justitie van Haïti heeft hem beloofd, nadat daar twee jaar over onderhandeld is, negen generaals vrij te laten, die sinds de oorlog in gevangenschap verbleven.

Greta, hoewel zij al aanzienlijk meer heeft gedronken dan goed voor haar is, wil, thuisgekomen, nog wat drinken op het succes van haar man. Tijdens het zeer onthullende gesprek dat zich ontwikkelt, bekent Greta, aan haar zuster Charlotte anonieme brieven te hebben geschreven op een tijdstip dat Rudolf zich meer voor Charlotte dan voor haar interesseert.

Plotseling wordt er op de tuindeur geklopt en Rudolf laat een kletsnatte, alleen in hemd en broek geklede jongeman binnen, die om asiel vraagt. Hij blijkt de neef te zijn van de minister die aan Rudolf beloofd heeft negen generaals in vrijheid te zullen stellen.

De minister probeert zijn neef te dwingen als getuige à charge op te treden tegenover iemand van wie beiden weten dat deze onschuldig is. De geheime politie heeft het huis van de gezant omsingeld. Ontsnappen is onmogelijk. Wat doen Rudolf, Greta, de jongeman?

AVRO, 08-11-1965 De steekproef (regie: Bert Dijkstra).

VARA, 19-03-1966 De gezant (regie: Johan de Meester).

Die Enttäuschung

Die Enttäuschung (Norddeutscher Rundfunk, 23-03-1966).

Tijdens een "Week van de gevangenenzorg" speelt een Noord-Duits toneelgezelschap voor de gevangenen van de gerenoveerde gevangenis in de stad Isenbüttel. Het stuk "De ontgoocheling" weerspiegelt ongewild het lot van de gevangenen. Uiteindelijk komen gevangenisleven en toneeldrama samen wanneer een half dozijn "zware jongens", die als figuranten bedoeld zijn, de avond in het theater willen gebruiken om uit te breken.

In fremder Sache

In fremder Sache (Süddeutscher Rundfunk, 04-12-1966).

Een man zoekt een levenspartner via een huwelijksbureau en is terecht gekomen bij een oude dame die zich opwerpt als deskundige. Menige teleurstelling is door haar toedoen al zijn deel geworden. Zij blijft echter altijd even optimistisch en komt steeds weer met nieuwe aanbiedingen die succes garanderen.

De man gelooft er niet hard meer in, maar wat kan hij anders nog doen dan maar weer een afspraak voor een ontmoeting maken met een kandidate die dan nu de gedroomde vrouw heet te zijn. Hij heeft er een soort complex van overgehouden. Hij heeft immers weinig mee. Integendeel. Zijn uitzonderlijke lengte van 1 meter 92 maakt het wel moeilijk om op “gelijk niveau” met een vrouw van normale lengte al wandelend een vertrouwelijk gesprek aan te knopen.

Wat heeft hij helemaal te bieden nu hij al tweemaal gezakt is voor het onderwijzersexamen? Hij stelt bovendien nog wat eisen aan zijn toekomstige vrouw. Tenslotte is hij met zijn 29 jaren kieskeurig geworden. En helemaal moeilijk wordt het, nu dit keer niet de kandidate zelf op de afgesproken plaats verschijnt, maar als intermediaire haar attractieve, zij het bijzonder kleine zuster...

VARA, 08-04-1967 Ik zoek voor mijn zuster… (regie: Ad Löbler).

Das Labyrinth

Das Labyrinth (Norddeutscher Rundfunk, 05-04-1967).

Een oude vrouwelijke consul uit Hamburg ontdekt hoe honden en zelfs mensen de een na de ander verdwijnen in het speelgoedachtige labyrint, een geschenk van een zakenvriend aan haar overleden echtgenoot. Niemand kan doorgronden wat er met hen gebeurt. In een financieel knelpunt besluit de consul met behulp van het labyrint te zorgen voor een ​​morele zuivering van de stad. Ze kondigt aan: wie iemand kent die hij voor overbodig houdt, enzovoort, kan naar haar spreekuur komen. aan klanten geen gebrek. De consul doet ontdekkingen die ze niet verwacht had en ook niet voor mogelijk had gehouden.

Herr und Frau S. in Erwartung ihrer Gäste

Herr und Frau S. in Erwartung ihrer Gäste (Norddeutscher Rundfunk, 04-05-1970).

Meneer en mevrouw S. hebben afgesproken op een bepaalde avond gasten uit te nodigen die ofwel in haar ofwel in zijn leven een centrale rol hebben gespeeld, zonder dat ze er elkaar ooit iets over verteld hebben.

De vrouw kan echter niet wachten met haar onthulling tot de gasten er zijn. Ze kondigt een man aan die ze jaren geleden wilde doden, daar ze geloofde dat hij haar vader brutaal geruïneerd had. De man speelde het evenwel klaar de sterke vaderbinding van de vrouw op zichzelf af te wenden.

Door haar bekentenis slaagde de vrouw erin om de schok van de confrontatie te voorkomen, maar voor meneer S. bestaat deze mogelijkheid niet: hijzelf is de gast, zijn onbekende is degene die hij vroeger was. Tijdens het transport naar een Amerikaans gevangenenkamp eigende hij zich naam, beroep en leven van een heel ander iemand toe, en als zodanig leefde hij na zijn terugkeer verder en huwde precies deze vrouw. Op het ogenblik van deze verschrikkelijke waarheid wordt er bij meneer en mevrouw S. aangebeld...

KRO, 07-12-1976 De heer en mevrouw S. wachten op hun gasten (regie: Léon Povel).

BRT, 03-01-1977 De heer en mevrouw S. wachten op hun gasten (regie: Jos Joos)

Fallgesetze

Fallgesetze (Süddeutscher Rundfunk, 11-10-1975).

Een Noordse zee vormt het decor voor dit driehoeksverhaal, dat beetje bij beetje, verteld door de drie deelnemers, gaandeweg het karakter krijgt van een donkere en diepe parabel. De kustschipper Johannes Willesen heeft zijn weduwschap beëindigd, hij heeft via een advertentie Elisa in zijn eenzame huis gehaald - zonder zijn gewoontes en eigenaardigheden te veranderen. Net als de veerhaven moet gebouwd worden, wat hem een ​​grote order opleverde, komt zijn zoon Sven, wederom werkloos, thuis. Vader en zoon gaan samen steenvis vangen, totdat het verleden en het heden van de vrouw een einde maakt aan hun partnerschap.