Index Plus / Het eerste stereofonische hoorspel

Het eerste stereofonische hoorspel

Friese koerier

26 januari 1960

Er staat de radioluisteraars vanavond een bijzondere uitzending te wachten.

Van 22.40 tot 23.30 uur brengen AVRO en KRO gezamenlijk voor de eerste maal een stereofonisch hoorspel.

De geluiden die erin voorkomen klinken zeer natuurgetrouw: we krijgen onder andere een vechtpartij te horen, waarbij de illusie gewekt wordt, dat we er persoonlijk bij aanwezig zijn. Wanneer eenmaal een man met een plof op de vloer terecht komt, kunnen de luisteraars in de huiskamer bepalen in welke hoek dit gebeurt.

Feitelijk is de aankondiging hierboven "Er staat de radioluisteraars vanavond een bijzondere uitzending te wachten" in zijn gemeenheid onjuist. Wil men het hoorspel experiment in al zijn stereofonische facetten meemaken dan is het noodzakelijk over twee radiotoestellen te beschikken. Tussen 22.40 en 23.30 uur dienen deze te worden ingeschakeld: het ene op Hilversum 1 en het andere op Hilversum 2. Ook is het mogelijk één radiotoestel en een luidspreker van de draadomroep in werking te stellen.

Twee radiotoestellen met in het midden een bankstel

Buiten spel

Het aantal gezinnen waarin men de beschikking heeft over twee radiotoestellen is de laatste jaren wel gestegen maar het aantal blijft nog zo klein, dat verreweg de meerderheid van de luisteraars het stereofonische experiment moeten missen.

Moeilijk

Het opnemen van een stereofonisch hoorspel brengt grote moeilijkheden met zich mee. In tegenstelling tot een gewoon mono hoorspel mogen de acteurs en actrices niet voor de microfoon blijven staan.

Ze moeten in de studio heen en weer lopen, omdat de luisteraar alleen in dat geval de illusie krijgt dat er in de huiskamer waar de handelingen zich afspelen, werkelijk gelopen wordt. Tijdens het spelen van de tekst moesten de acteurs op de centimeter afgetekende plaatsen in de studio innemen, die telkens weer verwisselden.

Bij een gevecht, dat in het hoorspel "Even schuilen" voorkomt, moesten de acteurs door de studio springen en vechten. Tijdens de opname gebeurde er een onvoorzien incident de geluidsinspeciënt die de klappen voor zijn rekening nam, deed dit met zo'n groot enthousiasme dat hij tegen een deur viel en "tijdelijk uitgeschakeld" werd.

Voordeel

Een groot voordeel van het stereofonische hoorspel is, dat men verschillende personen rustig door elkaar heen kan laten praten, waarbij de luisteraar in staat is de afzonderlijke gesprekken uit elkaar te houden.

"Even schuilen" een spel van Aileen Burke en Leone Stewart is een "thriller". Wie er ontvankelijk voor is kan rillen van spanning bij het misdaadavontuur, dat vanavond thuis in de huiskamers wordt ontrafeld. De medewerkenden zijn: Louis de Bree, Jan Borkus, Eva Janssen en Dries Krijn.

***

Recensie uit het Algemeen Dagblad

27 januari 1960

Stereo: succes en sensatie

Gisteravond hebben wij regisseur Léon Povels raadgevingen nauwkeurig opgevolgd en zijn eerste stereofonische hoorspel "Even Schuilen" beluisterd in een volkomen duistere kamer, de ogen gesloten en twee ontvangers op gelijke hoogte met een onderlinge afstand van 3 en halve meter. Eenvoudig was het niet. Schuifelend met onze stoel om de aanwijzingen van de omroeper zo góed mogelijk op te volgen, kregen wij ten slotte de ideale stoel-positie en kregen plezier in dit verhaal èn de interessante geluidseffecten waarmee het verrijkt werd.

De stereofonische mogelijkheden, zo constateerden wij, zijn niet gering. Beluisterd volgens Povels aanwijzingen gaf de uitzending de opwindende ervaring, dat de weinige beschutting van de huiskamer wegviel en men zich, temidden van zeer natuurlijke geluiden, een "stille getuige" waande van de fantastische radiogebeurtenissen.

In de voorgeschreven duisternis vielen enkele nieuw aangekomen gasten in onze huiskamer met donderend geraas over een slapende kat, maar dat was nauwelijks in staat om de spanning van het verhaal van de ex-inspecteur, die nog een laatste moord op te lossen krijgt, te verbreken. Povels experiment heeft het radiospel gisteravond een nieuwe bekoring gegeven, een nieuwe sensatie, waar het oor aanvankelijk wat onwennig, maar later zeer welwillend tegenover stond.

Wij zijn ervan overtuigd, dat de radio — in zijn strijd tegen het verlies van steeds meer radioluisteraars die televisie prefereren — het stereofonische hoorspel zal kunnen gebruiken als een machtig wapen. Povels enthousiasme voor dit geheel nieuwe gebied van radiomogelijkheden heeft ons gisteravond optimistisch gestemd.

Aankondiging, intro en een fragment.

Aankondiging en instructies.

Het stereofonische intro.

Fragment.