Home / Afke's tiental

Afke's tiental

Gedramatiseerd docudrama rondom een van Nederlands meest gelezen kinderboeken. Met in voorprogramma onder andere een gesprek met één van Afke's tiental (Wiebe), liedjes en nieuws uit die tijd en een hoorspelbewerking van het boek, getiteld: Afke's tiental in de winter.

Afke's tiental is gebaseerd op het leven van Harmke Feenstra-Tuinstra uit het dorp Warga. Haar dochter was dienstmeisje bij Nienke van Hichtum. Het is het verhaal over een arm gezin met tien kleine kinderen, dat aan het einde van de 19e eeuw op het Friese platteland leefde.

Rolverdeling.

Nell Koppen Afke

Aanvullende gegevens.

Auteur: Nienke van Hichtum
Bewerking en regie: Piet Geelhoed
Karel van der Graaf
Omroep: AVRO
Uitzending: Eerste deel op 24-12-1974
Speelduur: 1 uur en 32 minuten, 2 delen
Categorie: Docudrama, documentaire en klankbeeld
Met medewerking van leerlingen van Hilversumse scholen, tussen 6 en 12 jaar oud, geselecteerd door Piet Geelhoed.

Ondertitels van de afzonderlijke delen.

Deel 1: Afkes tiental in de winter

Deel 2: Afkes tiental in de zomer

De bron van deze productie.

Afke's Tiental, J.B. Wolters, Groningen 1903.

Over deze productie.

Nieuwsblad van het Noorden

23 december 1974

"Afke's tiental", een zachtjesaan klassiek kinderboek, geschreven door Nienke van Hichtum, komt in hoorspelvorm op de radio. De AVRO heeft zich over dit boek ontfermd en zendt het morgen en Tweede Kerstmiddag uit van 16.05 tot 17.00 uur via Hilversum 2.

"Afke's tiental" speelt rond 1890. De eerste uitgave van het boek stamt uit 1906. Het boek is eigenijk een heel voorzichtige aanklacht tegen de maatschappij, die arme gezinnen, voornamelijk op het platteland, totaal liet verkommeren.

Nienke van Hichtum trok zich deze problematiek om twee redenen erg aan: in de eerste plaats was zij getrouwd met de sociale voorvechter Troelstra en deelde zij al zijn sociale gevoelens, in de tweede plaats kende zij dit soort gezinnen maar al te goed. Want Afke en haar tien kinderen waren geen fantasiefiguren, maar echte mensen.

Afke's oudste dochter Wiebkje werkte bij de Troelstra's in de huishouding en nog heden ten dage leeft er één kind van Afke, Wiebe, nu een oude baas van in de 80, in de tijd dat het boek geschreven werd een baby van anderhalf jaar.

Moeder Afke staat centraal in dit boek: een lieve brave sloof, die alles probeerde om haar kinderen toch redelijk in leven te houden, groot te krijgen en op te voeden. Zo'n vrouw die haar eigen, haar laatste warme rok verknipte om er jurkjes voor haar kinderen van te maken.

Zo'n stumperd die zelf dan maar weer niet at ais er te weinig op tafel stond: alles was voor de kinderen — alleen, er was van alles maar zo weinig. Maar moeder Afke had een hart van goud en zo, met al haar beperktheid van middelen, wist ze die kinderen toch nog een plezierige jeugd te bezorgen.

Het boek begint in de winter, en dat deel is bepaald beter geschreven dan de daarop volgende zomer-episode. Piet Geelhoed en Karel van de Graaf hebben het hoorspel precies zo ingedeeld. "Eigenlijk is het boek niet spannend, op enkele episodes na," zegt regisseur Piet Geelhoed.

"Maar het is een geweldige sfeertekening, en we hebben getracht die sfeer zo eerlijk mogelijk over te brengen. Wat de hoorspelvorm betreft, hebben we ons niet gewaagd aan geëxperimenteer; we hebben ook bijna letterlijk het boek gevolgd. Alleen de taal hebben we iets gemoderniseerd en we hebben getracht er iets meer spreektaal van te maken."

Afke's tiental" gaat niet zomaar de lucht in: aan het programma gaat een soort documentaire vooraf, waar in het tijdsbeeld geschetst wordt waarin het boek geschreven werd. Daarin vertelt bijvoorbeeld de oude dr. Drees, hoe de sociale omstandigheden in die tijd waren: Elsa Leoni zingt liedjes uit die tijd, er zijn nieuwsberichten uit kranten van 1890, en er is ook nog een interview met Wiebe, Afke's enige kind dat nog leeft.